ئاشووریی ناوەڕاست فەرمانڕەوا
Tukulti-Ninurta I
فەرمانڕەوایەکی بەهێزی ئاشووری ناوەڕاست کە Babylon ـی تێک شکاند، ئایدیۆلۆژیای شاهانەی فراوان کرد و Kar-Tukulti-Ninurta ـی لە لایەکی دیکەی Tigris بەرامبەر Ashur دامەزراند.
- ماوەی نزیکەیی فەرمانڕەوایی
- نزیکەی 1243–1207 پێش زایین
- خێزان / بنەماڵەی شاهانە
- ڕەچەڵەکی Shalmaneser I
ڕووداوە سەرەکییەکان
- پاشای Kassite، Kashtiliashu IV، تێکشکاند
- بۆ ماوەیەک Babyloniaی کۆنترۆڵ کرد
- دوای ملمڵانێیەک لەناو خێزانی شاهانە لە کۆتایی فەرمانڕەوایی کوژرا
بیناسازی و پیشاندانی شاهانە
Kar-Tukulti-Ninurtaی بە نیشتەجێگەی شاهانە، تەختەزەوی، کەناڵ و پەرستگایەکی نوێی Aššur دامەزراند، هەروەها لە ناوەندە دامەزراوەکان بیناسازی کرد.
گرنگیی مێژوویی
فەرمانڕەواییەکەی خاڵێکی بەرزی ئاشووریی ناوەڕاست دیاری دەکات و ئەو فشارانە ئاشکرا دەکات کە فەتح، ملمڵانێی بنەماڵەی شاهانە و بیناسازیی شاهانەی بنەڕەتییان دروست کرد.
فەرمانڕەوایی لە چوارچێوەدا
Tukulti-Ninurta دەوڵەتێکی خاکداریی پێگەیشتووی ئاشووریی ناوەڕاستی میرات برد و گەیاندیە لوتکەیەکی نائاسایی سەربازی. ملمڵانێکانی لەگەڵ جیهانی حیتی و Babylonia دیل، سەرچاوە و شکۆیان هێنا. تێکشکاندنی Kashtiliashu IV ڕێگای بۆ داگیرکردنی Babylon لەلایەن ئاشوورییەکانەوە کردەوە، هەرچەندە کۆنترۆڵی کرداری دەگۆڕا و یەکگرتنی هەمیشەیی هەردوو پاشایەتییەکەی دروست نەکرد.
فەرمانڕەوایی لە دەرەوەی ناونیشانی سەرەکی
دامەزراوە نوێیەکەی Kar-Tukulti-Ninurta لە مەودای بینینی Ashur بوو، بەڵام پاشایەتیی لە دەوروبەری دیمەنێکی نوێی کۆشک و پەرستگا ڕێکدەخست. ڕەنگە پڕۆژەکە فشاری لەسەر شارە کۆنەکە سووک کردبێت، کاری دیلەکانی چڕ کردبێتەوە و نیشتەجێگەیەکی زیاتر کۆنترۆڵکراوی دروست کردبێت. هەروەها دامەزراوە جێگیرەکانی خستە بەردەم ئاستەنگ. بەڵگە پشتگیریی یەک هاندەری سادە ناکات، و شارە نوێیەکە دوای مردنی پاشا هەر نیشتەجێگە مایەوە.
بەڵگە و لێکدانەوە
نووسینە شاهانەکان و Tukulti-Ninurta Epicی ئەدەبی جەنگی بابلی وەک ملمڵانێیەکی ئەخلاقی پیشان دەدەن کە بە حوکمی خودایی یەکلا کراوەتەوە. مێژوو لە ڕێگەی ئایدیۆلۆژیاوە دەپارێزن، نەک لە دەرەوەی ئەو. دەقە کارگێڕییەکان کار و دابینکردنی پشت فراوانبوون ئاشکرا دەکەن. تیرۆرکردنی کۆتاییی پاشا، کە وا دیارە دوای بەندکردنی لە کاتی یاخیبوونێکی خێزانیدا بووە، لە ڕێگەی نەریتە کورتکراوەکانی دواترەوە ناسراوە کە ڕیزبەندیی وردیان هێشتا نادڵنیاە.