جوگرافیا بە درێژایی کات
ئاشوور، لە دەرەوەی یەک سنوور.
لە نێوان دوو بازسازیی بەروارداردا بگوازەرەوە. سنووری دەسەڵاتی ئیمپراتۆرییەکە لەگەڵ ناوەندی کۆنی بەراورد بکە.
824 پێش زایین
لە کۆتایی فەرمانڕەوایی Shalmaneser III
دۆخە زووترەکە ئەو ناوچە فراوانە پیشان دەدات کە لە نەخشەی سەرچاوەکەدا لە 824 BCE بە ئاشوور بەستراوەتەوە. فراوانبوون لە ژێر فەرمانڕەوایانی سەدەی نۆیەم کۆنترۆڵی لە دەرەوەی ناوەندی باکووری Mesopotamia دووبارە دامەزراندەوە.
ئەم نەخشەیە چی دەتوانێت و چی ناتوانێت پیشان بدات
ئەمانە بازسازیی مێژوویی نزیکەیین، نەک سنووری ڕووپێویکراو، سنووری سیاسیی ئێستا یان نەخشەی نیشتەجێبوونی ئەتنیکیی هاوچەرخ. کاریگەریی ئیمپراتۆری، داگیرکاریی سەربازی و بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆ یەک شت نەبوون. سلایدەرەکە ئەو دوو بەروارە هەڵدەبژێرێت کە سەرچاوەکە بەڕاستی پیشانیان دەدات؛ ئاماژە بە تۆمارێکی بەردەوامی ساڵ بە ساڵ ناکات.
ناوەندە هێڵپچڕاوەکە هەمان ناوچەی ئاماژەی هێڵکارییە کە لە نەخشەی هەواڵەکانماندا بەکاردێت و بە شێوەی بینراو لەگەڵ Ashur، Nineveh و Arbela هاوتەریب کراوە. ئەمە سنوورێکی بەروارداری زیادەی ئیمپراتۆری نییە. نەخشە جوگرافییەکە بەدوای نەخشەی سەرچاوەکەدا دەچێت، نەک نەخشەیەکی بنەڕەتیی هاوچەرخی بەستراو بە شوێنی جوگرافی.
سەرچاوەی سنوور و بەکارهێنانەوە
گونجێنراو لە Map of the Assyrian Empire لەلایەن Péter Gulyás، بەدوای Renato de Carvalho Ferreira، Rowanwindwhistler و Ningyou، و بڵاوکراوە لە بواری گشتیدا. زنجیرەی سەرچاوە ئاماژە دەکات بە Atlas of the Bible Lands, C. S. Hammond & Co. (1959). گونجاندنەکەمان دوو مەودای ئاشووری جیا دەکاتەوە، ڕەنگکردنی سیاسیی ناپەیوەندیدار لادەبات، شێوەی کێشانەکە دەگۆڕێت و ناوەندی هێڵکاری و کۆنترۆڵە کارلێکییەکان زیاد دەکات. نەخشەی سەرچاوەی دەستکارینەکراو ببینە.
چوارچێوەی مێژوویی
The Metropolitan Museum of Art: Assyria, 1365–609 B.C. پوختەی فراوانبوون و گرتنی Memphis لە 671 BCE پێشکەش دەکات. ORACC: Central Assyria ناوچەی ناوەندی لە دەوروبەری سێ شارە سەرەکییەکە ڕوون دەکاتەوە. ئەم سەرچاوە چوارچێوەییانە سەرچاوەی چەندگۆشە کێشراوەکانی سنوور نین.