سوپا و جەنگ
ڕێکخستنی سەربازی بە درێژایی سەدەکان گۆڕا؛ نەخشەکان و نووسراوەکان هەم ئایدیۆلۆژیا و هەم ئۆپەراسیۆنەکان نیشان دەدەن.
شار، پاشایەتی، ئیمپراتۆریەت
ئاشووری کۆن لە چوارچێوەکەیدا
Ashur لە شارێکی بازرگانییەوە بەدوادا بچۆ تا ناوەندی دەوڵەتێکی ناوچەیی و ئیمپراتۆریەتێک کە هونەر، کارگێڕی و دەقەکانی ڕۆژهەڵاتی نزیکی کۆنیان گۆڕی.
ئاشووری کۆن لە ماوەی زیاتر لە پازدە سەدەدا گۆڕا. دەبێت شارەدەوڵەتی بازرگانی، پاشایەتی ئاشووری ناوەڕاست و ئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ بە یەکەوە ببەسترێن، بەبێ مامەڵەکردن لەگەڵیان وەک یەک سیستەمی نەگۆڕ.
بگەڕێتێڕوانینی گشتی بگەڕێتێڕوانینی گشتی بگەڕێ
سیستەمی ئاو و ئەندازیاری
هەڵکۆڵین، نووسراوە شاهانەکان و نەخشەکێشانی مانگی دەستکرد ئەو کەناڵانە ئاشکرا دەکەن کە Nineveh ـیان بە دەوروبەرەکەیەوە بەست.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێژنانی بنەماڵەی شاهانە و ڕاوێژکاران
Sammu-ramat، Naqia، Libbali-sharrat و Adad-shumu-usur لە ڕێگەی نامە، یادگار و دەقە دەستکاریکراوە دیاریکراوەکانەوە دێنە ناو چیرۆکەکە.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێزانست و چارەسەرکردن
فێر ببە پسپۆڕانی دەربار چییان دەکرد و بۆچی نامەکانیان تۆماری پزیشکیی هەموو دانیشتووان نییە.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێجێنشینی و وەفاداری
بەرنامەی جێنشینیی Esarhaddon لەگەڵ سوێندی جیاوازی Zakutu بۆ Ashurbanipal بەراورد بکە.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێسەرەتا و جوگرافیا
Ashur لە سەر Tigris لە شوێنی یەکگرتنی ناوچە کشتوکاڵییەکان و ڕێگەکانی بەرەو Anatolia و Iran گەشەی کرد.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێسەردەمی ئاشووری کۆن
خێزانە بازرگانەکان Ashur ـیان بە Kanesh و شارەکانی دیکەی Anatolia ـەوە بەست، لە ڕێگەی قەرز، کاروان و کۆمپانیای خێزانییەوە.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێسەردەمی ئاشووری ناوەڕاست
پاشاکانی کۆتایی سەردەمی برۆنز دەوڵەتێکی ناوچەیی پارێزگابەندیان بنیاد نا و لەگەڵ Mitanni، Babylonia و هیتییەکان کێبڕکێیان کرد.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێئیمپراتۆریەتی ئاشووری نوێ
دووبارە داگیرکردن، پارێزگا لکێنراوەکان و دووبارە نیشتەجێکردنی بەکۆمەڵ گەورەترین ئیمپراتۆریەتی ناوچەییان تا ئەو کاتە پێک هێنا.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێحکومەت و کارگێڕی
پارێزگارەکان، نامەگۆڕینەوەی شاهانە، باج، ڕێگەکان و سیستەمی گواستنەوەی قۆناغبەقۆناغ فەرمانڕەوایی شوێنی دووریان ممکن کرد.
زیاتر بخوێنەوەئایین و ئەفسانەناسی
خودای Ashur بنەمای پاشایەتی بوو، لە کاتێکدا پەرستگا و زانایان کۆمەڵەیەکی زۆر فراوانتری خوداکانی Mesopotamia ـیان پاراست.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێزمان و نووسین
ئەکەدیی ئاشووری، زانستی بابلی، لێکۆڵینەوەی سومەری و بەکارهێنانی ڕوو لە زیادبوونی ئارامی پێکەوە هەبوون.
زیاتر بخوێنەوە بگەڕێهونەر و تەلارسازی
کۆشکەکان، نەخشە هەڵکۆڵراوەکان، lamassu، پەرستگا و شارە پلاندانراوەکان دەسەڵاتیان کردە ئەزموونێکی بیناسازیکراو.
زیاتر بخوێنەوەژیانی ڕۆژانە
نامە، گرێبەست، پاشماوەی خواردن، ئامراز و ماڵەکان ژیانی دەرەوەی پاشا و هەڵمەتەکان ئاشکرا دەکەن.
داڕمان و میرات
دەوڵەتەکە بە دەستی سوپای بابلی و میدی کەوت؛ نیشتەجێبوون، ناو و بیرەوەری بە شێوەی گۆڕاو بەردەوام بوون.
زیاتر بخوێنەوەزیاتر قوڵ ببەوە
ڕوونکردنەوە هەڵبژێردراوەکان
مێژووی کۆن · 6 خولەک
بازرگانیی ئاشووری کۆن و Kanesh
پێش ئەوەی ئاشوور ئیمپراتۆریەت بێت، خێزانە بازرگانەکانی Ashur تۆڕێکی بازرگانیی دوورمەودایان بنیاد نا کە Mesopotamia و Anatolia ـی لە ڕێگەی قەرز، کاروان و کاروباری خێزانییەوە بە یەکەوە دەبەست.
وتارەکە بخوێنەوە مێژووی کۆن · 6 خولەکئیمپراتۆریەتی ئاشووری ناوەڕاست
لە نێوان سەردەمی بازرگانان و ئیمپراتۆریەتی بەناوبانگی ئاشووری نوێدا، فەرمانڕەوا ئاشوورییە ناوەڕاستەکان دەوڵەتێکی ناوچەییان بە پارێزگا، ئەرشیف، یاسا و شاری شاهانەی پڕ لە ئارەزووی گەورە بنیاد نا.
وتارەکە بخوێنەوە ڕوونکراوەتەوە · 6 خولەکئاشوور چۆن ئیمپراتۆریەتێکی بەڕێوە برد
پارێزگار، فەرمانڕەوای وابەستە، ڕێگەی گواستنەوەی قۆناغبەقۆناغ، ئەرشیف، باج و دووبارە نیشتەجێکردنی زۆرەملێ دەرباری ئاشووری نوێیان بە ئیمپراتۆریەتێکەوە بەست کە هەرگیز تەنها بە داگیرکردن نەدەکرا فەرمانڕەوایی بکرێت.
وتارەکە بخوێنەوە مێژووی کۆن · 6 خولەکئایین لە ئاشووری کۆندا
خودای Aššur بنەمای پاشایەتیی ئاشووری بوو، بەڵام ئایینی کۆن خودای زۆر، پەرستگا، پاراستنی ماڵان و سیستەمی زانستیی فاڵگرتنەوەی لەخۆ دەگرت کە بە درێژایی سەدەکان گۆڕان.
وتارەکە بخوێنەوە ڕوونکراوەتەوە · 7 خولەکئیمپراتۆریەتەکە چۆن هەڵکشا و کەوت
ئاشوور لە ڕێگەی سەدان ساڵ گەشەی دامەزراوەیی، بووژانەوەی سەربازی و فراوانبوونی پارێزگاکانەوە هەڵکشا؛ لە ناو گرژیی ناوخۆدا بە دەستی سوپای بابلی و میدی کەوت.
وتارەکە بخوێنەوە