شاری کۆن
Ashur
کۆنترین ناوەندی سیاسی و پیرۆزی ئاشوور، لە سەر تەختێکی بەردین لە سەرووی Tigris.
- ناوەکانی تر
- Aššur; Qal’at Sherqat
- شوێنی ئێستا
- پارێزگای سەلاحەدین، عێراق
- کۆئۆردیناتی ئاماژە
- 35.456, 43.261
جوگرافیای کۆن و مێژوویی
Ashur کە تا هەزارەی سێیەمی پێش زایین نیشتەجێبوونی تێدا هەبوو، بوو بە ناوەندی تۆڕێکی بازرگانیی ئاشووریی کۆن و تەنانەت دوای گواستنەوەی دەربارە شاهانەکان بۆ شوێنی تر، دڵی هێمایی شانشینەکە مایەوە. شار و خوداوەندە سەرەکییەکەی هەمان ناوی Ashurـیان هەبوو.
شوێنەکە ئەمڕۆ
شوێنەوارەکە لە عێراقی ئێستا بە Qal’at Sherqat ناسراوە. لە 2003 خرا ناو لیستی میراتی جیهانیی UNESCO و بەهۆی هەڕەشەکان، لەوانە بەنداوێکی پێشنیارکراو و زیانی پەیوەست بە ملمڵانێ، خرا ناو لیستی میراتی جیهانی لە مەترسیدا.
چینەکانی مێژوو
Ashur لەسەر تەختەیەکی بەرگریپێکراو لە سەرووی دیجلە گەشەی کرد و زیاتر لە دوو هەزارە نیشتەجێبوونی تێدا هەبوو. لە سەردەمی ئاشووریی کۆندا ناوەندی سیاسی و یاسایی خێزانە بازرگانە چالاکەکانی ئەناطۆلیا بوو. پاشایانی ئاشووریی ناوەڕاست و نوێ پەرستگا، دیوار و کۆشکەکانیان فراوان کرد، تەنانەت دوای گواستنەوەی نیشتەجێگە شاهانەکان بۆ Kalhu، Dur-Sharrukin و نەینەوا. پلەی پیرۆزی شارەکە دوای ئەو گواستنەوانەش مایەوە، چونکە خوداوەندی نەتەوەیی Aššur و شارەکە هەمان ناویان هەبوو.
خەڵک، دامەزراوەکان و ژیانی ڕۆژانە
پەرستگاکان، ماڵەکان، گۆڕەکان، ئەرشیفەکان و شتە هاوردەکراوەکان شارێک ئاشکرا دەکەن کە هەرگیز تەنها پایتەختێکی ڕێوڕەسمی نەبووە. بازرگانان، کاهینان، پیشەوەران، بەرپرسان، ژنانی بەڕێوەبەری ماڵ و ئەو کەسانەی لە ڕێگەی تۆڕەکانی ئیمپراتۆری هێنرابوون، هەموویان مێژووەکەیان شێوە پێدا. لە سەردەمەکانی دواتردا، بیناکانی سەردەمی پارتی و نوێبوونەوەی پەرستن پیشان دەدەن کە نیشتەجێبوون بە سادەیی لەگەڵ ڕووخانی دەوڵەتی ئاشووری کۆتایی نەهات.
شوێنەوارناسی و پرسیارە کراوەکان
هەڵکۆڵینە ئەڵمانی و عێراقییەکان زنجیرە تەلارسازییە سەرەکییەکانیان ئاشکرا کرد، بەڵام ڕێبازە سەرەتاییەکان و بردنی شتەکان بازسازی ئاڵۆز دەکەن. شوێنەواری ئێستا لە Qal’at Sherqat وەک میراتی جیهانیی UNESCO لە مەترسیدا پارێزراوە. ڕووچوون، تاڵانکردن، زیانی ملمڵانێ و گوشاری گەشەپێدان، بەڵگەکردن و چاودێریی ناوخۆیی دەکەنە پێویستییەکی خێرا. سنوورە شوێنەوارناسییەکان شوێنەوارێک وەسف دەکەن؛ سنووری نیشتمانێکی نەتەوەیی هاوچەرخ دیاری ناکەن.