بەڵگەی بەرواردار
- کۆتایی سەدەی دەیەم-سەرەتای سەدەی نۆی پێش زایین
- کۆشکی کاپارا و بەرنامەی پەیکەرسازی سەر بە قۆناغی ئارامییە.[1]
- سەدەی نۆیەم-حەوتەمی پێش زایین
- بیناکانی سەردەمی ئاشوورییەکان و کولتوری ماددی ژیانی شارستانی پارێزگاکان ئاشکرا دەکەن.[1][2]
- 2006-2010
- هاوبەشییەکی سوریا و ئەڵمانی دوای هەڵمەتەکانی پێشووتر دەستی بە هەڵکۆڵین کردەوە.[2]
حەلەفی پێش مێژوو ئاشووری ئیمپراتۆری نییە
شوێنی مۆدێرن ئەو ناوەی دابین کرد کە شوێنەوارناسەکان بۆ کولتوورێکی زۆر پێشووتری دەفری گڵیسازی بەکاریان دەهێنا. ئەو لیبێڵە پێش مێژووە و شاری گوزانا لە هەزارەی یەکەمدا، بەشە جیاوازەکانی مێژووی گردەکە باس دەکەن. ئەژمێری پڕۆژەی LMU پچڕانێکی درێژخایەنی نیشتەجێبوون پێش شارەکەی دواتر تۆمار دەکات. بۆیە ناوی سایتێکی ئاشنا دەتوانێت بەرواری زۆر جیاواز و بنیاتنانی نەریت و ژینگە سیاسییەکان بشارێتەوە؛ شتێک کە ناوی ‘حەلەف’ی لەسەر بێت نابێت بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بۆ سەردەمی ئیمپراتۆری ئاشووری دابنرێت.[1]
لێدوانی تەلارسازی کاپارا
کۆشکی کاپارا سەر بە خانەدانێکی ناوخۆیی ئارامیی بوو. بلۆکە بەردی نەخشێنراوەکانی کە بە ئۆرتۆستات ناسراون، بەشێک بوون لە نمایشێکی تەلارسازی گەورەتر نەک کۆمەڵێک وێنەی سەربەخۆ. ڕیلیفی دوو پاڵەوانی مۆزەخانەی واڵتەرز پارچەیەک لەو بەرنامەیە دەپارێزێت. کەتەلۆگەکەی باس لە بلۆکە دووبارە بەکارهێنراوەکان و جیاوازی نێوان بازاڵتی تۆخ و بەردی کەلسی ڕەنگ ڕوونتر دەکات کە هەندێکجار بە ڕەنگی سوور بۆیاخ کراوە. ئەو هەڵبژاردنە ماددییانە شانبەشانی ئەو بابەتانەی کە نوێنەرایەتی دەکرێن گرنگن: سەردانکەران ڕووبەڕووی ڕووبەرێکی پێکهاتەیی بوونەتەوە، نەک مێژوویەکی وێناکراوی بێلایەن.[3]
پارێزگایەکی ئاشووری کە ڕابردوویەکی ناوخۆیی هەیە
دوای ئەوەی گوزانا هاتە ناو دەسەڵاتی ئاشوورییەوە، بوو بە کورسی پارێزگار. لە هەڵکۆڵینەکاندا بینای نیشتەجێبوون لەسەر قەڵاکە و لە شارۆچکەی خوارەوە و هەروەها کۆشکی پارێزگار دەستنیشانکرا. تەلارسازی پارێزگا بەڵگەیە بۆ ڕێکخستنی ئیمپراتۆری، بەڵام بەو مانایە نییە کە نەریتەکانی پێشووتر یان هەموو پەیوەندییەکی ناوخۆیی لەناکاو نەماون. جیاوازی کرۆنۆلۆژی لە نێوان کۆمەڵگەی مۆنۆمێنتالی کاپارا و شاری ئاشووریدا یارمەتیدەرە بۆ ڕوونکردنەوەی گۆڕانکاری بەبێ ئەوەی هەموو پەیکەرەکانی لە تەپۆڵکەکەوە ناوببرێت ‘هونەری شاهانەی ئاشووری’.[2][1]
لە پاڵەوانە نەخشێنراوەکانەوە بۆ فەزای ژیاو
پەیکەری کۆشک سەرنجی خەڵک ڕادەکێشێت، لەگەڵ ئەوەشدا خانوو و دەفری گڵی و بەڵگەنامەکان زۆر گرنگن بۆ تێگەیشتن لە گوزانا وەک شوێنی نیشتەجێبوونی کار. حیسابی هەڵکەندنی LMU ڕاپۆرتی بەڵگەنامەیەکی قەرزەکانی سەدەی هەشتەمی پێش زایین لە نێوان دۆزراوەکانی بیناکانی سەردەمی ئاشوورییەکان دەدات. تۆماری قەرز پرسیارگەلێکی جیاواز لەو پرسیارانە دەوروژێنێت کە بەهۆی نەقشێکی هەڵکەندراوی قارەمانانە دروست دەکرێن: پابەندبوون، موڵک و پەیوەندی نێوان لایەنە ناودارەکان. تێکەڵکردنی ئەم جۆرە بەڵگانە شارەکە زیاتر دەکات لە زنجیرەیەک فەرمانڕەوا، لە هەمان کاتدا دوورکەوتنەوە لەو گریمانەیەی کە یەک مامەڵە باس لە بارودۆخی هەموو دانیشتوویەک دەکات.[1]
نیشتەجێبوونی دواتر و مێژووی هەڵکەندن
پڕۆژەی بەرلین چینە بەرچاوەکانی هەخامەنی و هێلینیستی لە دوای ئاشووری ئیمپراتۆری دەستنیشان دەکات. لێکۆڵینەوەکەیان بیرخستنەوەیەکی گرنگە کە داڕمانی سیاسی کۆتایی بە هەموو نیشتەجێبوونێک نەهێنا. هەروەها لێکۆڵینەوە مۆدێرنەکان کرۆنۆلۆژیای تایبەتی خۆیان هەیە: هەڵکۆڵینە سەرەتاییەکانی ئۆپنهایم زۆر دواتر لەلایەن تیمەکانی سوریا و ئەوروپی و دواتر کار لەسەر ئەرشیفی هێڵراو بەدوای خۆیدا هێنا. مۆزەخانەی ئێستای پەیکەرێک و مێژووی خاوەندارێتی دەبێت لە چوارچێوەی هەڵکەندراوەکەی جیا بکرێتەوە. حیساباتی پڕۆژەی بڵاوکراوە دەستڕاگەیشتنێکی بێ سنووری ئێستا بۆ ئەم شوێنە سنوورییە ناسەلمێنن.[2][3]
ڕێچکەی بەڵگە
سەرچاوەکانی ئەم پڕۆفایلە
- LMU Munich, Near Eastern Archaeology project. Tell Halaf / Syrien.
قۆناغەکانی پێش مێژوو، ئارامیی و ئاشووری، کاری مەیدانی نوێکراوە و دۆزینەوەی بەڵگەنامەی قەرز.
- Vorderasiatisches Museum, Staatliche Museen zu Berlin. The Tell Halaf Project.
هاوبەشی هەڵکەندن، خانووبەرەی پارێزگاکان، نیشتەجێبوونی دواتر و کاری بڵاوکردنەوە.
- The Walters Art Museum. Relief with Two Heroes, accession 21.18.
پەیکەری تەلارسازی کاپارا، کەرەستە، لێکدانەوە و سەرچاوەی مۆدێرن و تۆمارکراو.