خوێندن، گواستنەوە و فێربوونی مۆسیقا

ئەسەد لە 1907 لە میدیات لەدایک بوو. خوێندنی سەرەتایی قوتابخانەی تاو میم سەمکەتیشی گرتەوە؛ ژیاننامە پسپۆڕییەکە مامۆستاکانی بە جیهانی ئەدەبیی سریانی دەبەستێتەوە، لەوانە فیلۆکسینۆس یوحەنان دۆلەبانی. گەشت و خوێندنی دواتر بە مۆسیقاسازیی دەرەوەی شوێنی لەدایکبوونی ئاشنای کرد. ژیاننامەکە و ئەرشیفی SyriacMusic پیشەکەی بە بەیرووت و کۆمەڵگەکانی سووریا و فەلەستین دەبەستنەوە. پێش بەشی کۆتاییی سویدی، ئەمە ژیانێکی ناوچەییی فێربوون، وانەوتنەوە و ئاوازدانان بوو.[1][2]

دانانی شێوەی نووسراو بۆ گۆرانی

گێڕانەوەی SyriacMusic گۆرانییەکانی ساڵانی 1920 و 1930 و بەرگێکی 1953ی چاپکراوی حەلەب دەناسێنێت کە بیست‌وسێ پارچەی نۆتەکراوی لەخۆ گرتووە. گۆرانیی کۆمەڵگە و نیشتمان لە تەنیشت حەزی ئەسەد بە نووسینەوەی مۆسیقا دادەنێت. نۆتەی چاپکراو ڕێگە دەدات میلۆدییەک لەنێوان مامۆستا، خوێنەر و هونەرمەنددا بگوازرێتەوە، لەگەڵ هێشتنەوەی بوار بۆ جیاوازیی ئەدای ڕاستەقینە. بۆیە دەبێت لەگەڵ تۆمارە دەنگی و بەڵگەنامە ژیاننامەییەکانی ئەرشیف بخوێندرێتەوە، نەک وەک تۆمارێکی تەواوی هەموو وردەکاریی مۆسیقا.[2]

مۆسیقا وەک ڕاهێنانێکی فێرکراو

قامیشلۆ بوو بە ناوەندێکی گرنگی کارەکەی. ئەرشیفی مۆسیقا قوتابخانەیەکی تایبەتی مۆسیقا لە 1957 و وانەوتنەوە لە ناوەندی ڕۆشنبیریی شار لە 1958 بۆ 1967 تۆمار دەکات؛ ژیاننامە پسپۆڕییەکەش وانەوتنەوە لە چەند شارۆچکەیەک باس دەکات. ئەم چالاکییانە ڕەهەندێکی دامەزراوەیی بە میراتەکەی دەدەن. گۆرانی ڕێگایەک بوو بۆ گەیشتن بە گوێگر، و وانە ڕێگایەکی تر: قوتابی دەیتوانی تەکنیک فێر بێت و کۆمەڵەیەک گۆرانی بۆ ژینگەی جیاواز ببات. تۆمارە ماوەکان پیشەیەکی بەردەوامی پەروەردەی مۆسیقا و هەروەها ئاوازدانان پشتڕاست دەکەنەوە.[2][1]

مۆسیقا و مشتومڕ سەبارەت بە مێژوو

تالا جەرجوور لە شیکردنەوەی زانستیی نوێی مۆسیقای سریانیدا نووسینی ئەسەد لە تەنیشت نووری ئیسکندەر دەخوێنێتەوە. دەکۆڵێتەوە چۆن وەسفی تەکنیکیی مۆسیقا دەکرێت مشتومڕی نەتەوە، ئایین و سەر بە کولتووربوونیش هەڵبگرێت. ئەمە ڕێگایەکە بۆ بایەخدان بە ئامانجی هزریی ئەسەد لەگەڵ تاقیکردنەوەی بانگەشەی بەردەوامیی زۆر کۆن. تیۆرییەکی سەدەی بیستەم سەبارەت بە بنەچەی مۆسیقا بەڵگەی بیرکردنەوەی مێژووییی نووسەرە؛ سەلماندنی تەمەنی میلۆدییەکی دیاریکراو زنجیرەی سەرچاوەی خۆی دەوێت.[3]

کۆمەڵە گۆرانییەک کە بۆ ژیانی دیاسپۆرا گوازرایەوە

ئەسەد دواتر لە سوید نیشتەجێ بوو و لە 1997 لە ستۆکهۆڵم کۆچی دوایی کرد. گێڕانەوەی ژیاننامەییی SyriacMusic هەروەها گۆرانییەکی دواتری بە تورۆیۆ دەناسێنێت و نیشان دەدات بۆچی دەبێت زمان لە ئاستی هەر بەرهەمێکدا تۆمار بکرێت. ژیانی وانەوتنەوەی خۆجێیی بە گواستنەوەی گۆرانی لەنێو گوێگرە پەرشوبڵاوەکان دەبەستێتەوە. ئەرشیفە بەستراوەکە ڕێگای گوێگرتن و توێژینەوەی زیاتر دەدات. بەڵام بەردەستبوون لە ماڵپەڕێک مۆڵەتی کۆپیکردنی تۆمار، بڵاوکردنەوەی نۆتە یان بەکارهێنانی دەنگی هونەرمەند لە شوێنێکی تر ناسەلمێنێت.[1][2]

ڕێچکەی بەڵگە

سەرچاوەکانی ئەم پڕۆفایلە

  1. George A. Kiraz. ئەسعەد، گەبریێل.

    گێڕانەوەی پسپۆڕیی ژیاننامە سەبارەت بە خوێندن، گواستنەوە، وانەوتنەوە، بڵاوکراوە و کۆچی دوایی.

  2. ئەرشیفی SyriacMusic. گەبریێل ئەسەد و مۆسیقای فۆلکلۆریی سریانی.

    بەڵگەنامەی مۆسیقای کۆمەڵگە: گۆرانیی بەرواردار، کۆمەڵە نۆتەی 1953، وانەوتنەوەی قامیشلۆ، سوید و زمانی گۆرانییەکی دواتر. تۆمارەکان بەستراون، نەک کۆپیکراو.

  3. تالا جەرجوور. سەرچاوە خۆجێییەکان و سنووری زانستی مۆسیقا: کەیسی سروودی سریانی.

    توێژینەوەی ئەکادیمیی ڕەسەن لە Música em Contexto 11/1 (2017)، ل. 111–141، سەبارەت بە ئەسەد، ئیسکندەر و پەیوەندیی تیۆریی مۆسیقا و ناسنامەی کولتووری.