مێژووی شاهانە لەسەر شەش ڕووی قوڕ
منشوورەکە نووسینێکی درێژی ئەکەدی بە پیتی بزماری بە ناوی سەنحاریب هەڵگرتووە. ڕێبەری بڵاوکراوەی مۆزەخانە گێڕانەوەی هەشت هەڵمەت باس دەکات، لەوانە هەڵمەتی ڕۆژئاوا کە حەزقیای یەهودای تێدا بووە. بەرواری، نزیکەی 689 پێش زایین، دواترە لە ڕووداوەکانی 701 پێش زایین کە لە گێڕانەوەکەدا باس کراون. دەقەکە دەستکەوتەکانی فەرمانڕەوا پیشان دەدات؛ نابێت تەنها بەهۆی مانەوەی لەسەر شتەوارێکی کۆن بکرێتە مێژوویەکی سەربازیی نوێی بێلایەن.[2][1]
شوێنی کڕین شوێنی هەڵکۆڵین نییە
تۆماری مۆزەخانە منشوورەکە بە نەینەوا دەبەستێتەوە، بەڵام بەڵگەنامەی بڵاوکراوەی شتەوارەکە هەروەها ڕەچەڵەکی نەناسراوی هەڵکۆڵین و کڕین لە بەغدا باس دەکات. تۆماری تۆمارکردنی ئێستا 1920 دەدات، بەڵام ڕێبەرە کۆنترەکانی مۆزەخانە 1919 بەکار دەهێنن. ئەمانە بە ڕوونی دەربڕینی جیاوازی مێژووی کۆمەڵەن، نەک بنەمای داهێنانی ژوورێکی بە دڵنیایی هەڵکۆڵراو. لە دووبارەسازیی مێژووی نوێی شتەواردا، پەیوەستکردنی شوێن لە پێڕست، دەستخستنی بازاڕ و شوێنی دۆزینەوەی بینراوی شوێنەوارناس دەبێت خانەی جیاواز بمێننەوە.[1][2]
بانگەشەکان بەراورد بکە، نەک دروشمی دابڕاو
گفتوگۆی مۆزەخانە بانگەشەی سەنحاریب سەبارەت بە ملکەچبوونی حەزقیا لە بانگەشەی گرتنی بەسەرکەوتووانەی خودی ئۆرشەلیم جیا دەکاتەوە. نەریتە دەقییەکانی تر ڕووبەڕووبوونەوەکە جیاواز دەگێڕنەوە. بەراوردێکی بەسوود دەپرسێت هەر دەقێک کام ڕووداو هەڵدەبژێرێت و نووسەرەکانی هەوڵی ڕوونکردنەوەی چین. پێش دەرهێنانی یەک ڕستە وەک بەڵگەی هەموو لایەنێکی هەڵمەت، گێڕانەوەی منشوورەکە لە جۆرە شاهانەکەیدا بخوێنەوە. پاراستنی A2793 لەگەڵ باسەکەدا ئەم شتەوارەی شیکاگۆ لە منشوورە ماوەکانی تری وەشانی پەیوەستی نووسینەکانی سەنحاریب جیا دەکاتەوە.[2]
سەرچاوەکانی ئەم شتەوارە
- پەیمانگای لێکۆڵینەوەی کولتوورە کۆنەکان، زانکۆی شیکاگۆ. تۆماری کۆگای مۆزەخانەی ISAC: A2793.
ناسنامەی جێگیری شتەوار، بەروار، قوڕ، پەیوەندیی نەینەوا و تۆماری کۆمەڵە؛ تۆماری ئیندێکسکراو کڕین لە بەغدا لە 1920 دەڵێت.
- جاک گرین و ئێمیلی تیتر، دەستکاریکەران؛ مۆزەخانەی پەیمانگای ڕۆژهەڵاتناسی. کاری ئێمە: پیشەی نوێ — ڕەگی کۆن، تۆماری شتەواری A2793.
گێڕانەوەی بڵاوکراوەی شتەوارەکە ڕەچەڵەکی نەناسراو، کڕین لە 1919، ماددە، هەڵمەتەکان و جیاوازیی ملکەچبوون و گرتنی ئۆرشەلیم دەڵێت. بەستەری سەرچاوە ئێستا لە ڕێگەی لاپەڕەی دابەزاندنی بڵاوکەرەوە دەکرێتەوە.