کۆپییەکی دیاریکراوی بەرهەمێکی درێژتر
K.3375 گێڕانەوەی لافاو لەنێو ئەپۆسی گیلگامێشدا دەپارێزێت. دەستنووسێکی ماددییە، نەک تەختەیەک بە دەستی پاڵەوانی ئەپۆسەکە یان تۆماری شایەتحاڵێکی ڕووداوە گێڕدراوەکان. تۆماری مۆزەخانەی سەر بە تەختەکانی دۆزراوەی نەینەوایە کە بە کۆمەڵەکانی ئاشووربانیپاڵ پەیوەستن. بەرواری سەدەی حەوتەم بۆ ئەم کۆپییە ماوەیەیە. دەبێت لە گەشەی نەریتی ئەدەبی و ڕابردووی خەیاڵیی خودی چیرۆکەکە جیا بکرێتەوە.[1][2]
ئەدەبی کۆن بوو بە هەواڵی نوێ
خوێندنەوەی جۆرج سمیث لە سەدەی نۆزدە بەهۆی بەراوردی لەگەڵ چیرۆکی لافاوی کتێبی پیرۆز سەرنجی زۆری بۆ تەختەکە ڕاکێشا. گێڕانەوەی مۆزەخانەی بێ‌سنوور، کە بە هاوکاریی مۆزەخانەی هەڵگری دابین کراوە، هەست‌وبزووتنەکە و گەشتی پشتگیریکراوی دەیلی تێلەگراف باس دەکات. ئەو پێشوازییە نوێیە چینێکی تری مێژووییە. تەختەکە ناکات بە بەڵگەی زەویناسیی لافاوێکی جیهانی، و هاوشێوەییی چیرۆکەکان بە تەنها هەموو قۆناغێکی گواستنەوەیان ڕوون ناکاتەوە.[3]
سێ ڕیزبەندیی کاتی و یەک ژمارەی پێڕست
سێ پرسیار لەبەرچاو بگرە: ئەم کۆپییە قوڕییە کەی دروست کرا، چیرۆکەکە چۆن گەشەی کرد و خوێنەرە نوێکان کەی ماناکەیان دووبارە دۆزییەوە. بەڵگەکانیان جیاوازن. ڕووی شکاو، ڕێکخستنی ستوون و جێی پەیوەند بە دەستنووسە ماددییەکەوە هەیە؛ بەراوردی گێڕانەوە پەیوەستە بە بەرهەمە ئەدەبییەکە؛ تۆمارەکانی هەڵکۆڵەر و خوێنەر پەیوەستن بە مێژووی نوێی. K.3375 بەکار بهێنە بۆ دۆزینەوەی هەمان تەختە، نەک پارچەیەکی تری لافاو. ئەم دۆسیەیە تۆماری کۆمەڵەی سەرەکی و پێڕستی ڕەچەڵەکی قەرزی مۆزەخانە دەبەستێتەوە. ئەمانە شتەوارێکی بەڵگەدار دەسەلمێنن بەبێ بانگەشەی دۆزینەوەی هەموو ڕیزێکی ونبوو یان هەموو قۆناغی مێژووی کۆمەڵە کۆنەکەی.[1][2]
سەرچاوەکانی ئەم شتەوارە
- مۆزەخانەی بەریتانیا. تەختە، K.3375.
تۆماری جێگیری پێڕستی تەختەی لافاو؛ هەندێک داواکاریی ئۆتۆماتیکی ڕەت دەکرێنەوە. پێڕستی قەرزی دامەزراوەیی بە سەربەخۆیی ناسێنەر، قوڕ، بەروار و شوێنی دۆزینەوەی نەینەوا پشتڕاست دەکاتەوە.
- مۆزەخانەی ڕۆژئاوای ئوسترالیا / مۆزەخانەی بەریتانیا. مێژووی جیهان لە 100 شتەواردا: پێڕستی ڕەچەڵەک، تۆماری 22.
بەڵگەنامەی قەرزی دامەزراوەیی K.3375، بەرواری 700–600 پێش زایین، قوڕ، قویونجق و مێژووی کۆکردنەوە دەناسێنێت.
- مۆزەخانەی بێ‌سنوور، هاوبەشکردنی مێژوو / مۆزەخانەی بەریتانیا. تەختەی لافاو.
ناسینەوەی شتەوار و پێشوازیی نوێی جۆرج سمیث؛ نەک بەڵگەی سەربەخۆی لافاوە گێڕدراوەکە.