ناوچە
Tur Abdin
دەشتێکی بەرزی بەردی کەڵسی کە بە دەیرە سریانی ئۆرتۆدۆکسەکان، گوندەکان و نەریتێکی درێژی ئەدەب و ڕێوڕەسمی ئایینیی سریانی ناسراوە.
- ناوەکانی تر
- Ṭur ʿAbdin؛ «شاخی بەندەکان [ی خودا]»
- شوێنی ئێستا
- پارێزگاکانی Mardin و Şırnak، باشووری ڕۆژهەڵاتی تورکیا
جوگرافیای کۆن و مێژوویی
ناوچەکە دوای سەردەمی ئاشووریی نوێ لەناو سنوورە گۆڕاوەکانی ڕۆما، فارس و ئیمپراتۆرییەکانی دواتردا بوو؛ ناوچە مەسیحییە تایبەتەکەی لە کۆتایی سەردەمی کۆن و سەدەکانی ناوەڕاستدا گەشەی کرد.
شوێنەکە ئەمڕۆ
کۆمەڵگە سریانی‌قسەکەرەکان ماونەتەوە، لە کاتێکدا زۆر خێزان لە ئەورووپا دەژین و پەیوەندییە نێونەتەوەییەکان دەپارێزن. ناکۆکیی موڵک، نائاسایشی و کۆچ نیشتەجێبوونیان گۆڕیوە، بەبێ سڕینەوەی پەیوەندیی کولتووری.
چینەکانی مێژوو
Tur Abdin دەشتێکی بەرزی بەردی کەلسە لە دەوروبەری Midyat، کە بە ناوچەیەکی چڕی دەیر، کڵێسا و گوندەکانی سریانیی ئۆرتۆدۆکس ناسراوە. دامەزراوە مەسیحییەکانی لە کۆتایی سەردەمی کۆندا لەناو جیهانە گۆڕاوەکانی سنووری ڕۆما–فارس گەشەیان کرد. دەیرگەلێک وەک Mor Gabriel لە ژێر زۆر ئیمپراتۆریی دواتردا بوون بە ناوەندی پەرستن، بەرهەمهێنانی دەستنووس، پەروەردە و دەسەڵاتی هەرێمی.
خەڵک، دامەزراوەکان و ژیانی ڕۆژانە
زارەکانی Surayt/Turoyo، پەرستنی سریانیی کلاسیکی، تەلارسازیی گوند، کشتوکاڵ و بۆنە وەرزییەکان نەریتی ناوخۆیی جۆراوجۆریان پێک هێنا. ناوچەکە هەمیشە لەگەڵ کۆمەڵگەکانی کورد، عەرەب، Mhallami، ئێزیدی و ئەوانی تر هاوبەش بووە. Sayfo زۆر نیشتەجێگەی وێران کرد؛ نائاسایشیی سەدەی بیستەم و کۆچی ئابووری دواتر تاراوگەیەکی گەورەی ئەورووپییان بەرهەم هێنا کە بەردەوامە لە پاراستنی ماڵ، دەیر و پەیوەندیی خێزانی.
شوێنەوارناسی و پرسیارە کراوەکان
ناکۆکیی موڵک، نۆژەنکردنەوە، گەشتوگوزار و دەستپێشخەرییەکانی گەڕانەوە میرات دەخەنە ناو پرسیاری یاسایی و سیاسیی چالاک. دۆسیەی لیستی کاتیی UNESCO یادگارییە گرنگەکان تۆمار دەکات، بەڵام هەر پێشنیاری دەوڵەتی ئەندام دەمێنێتەوە، نەک تۆمارکردنی کۆتایی. «Tur Abdin» ناوچەیەکی کولتووری–مێژووییە بە پەراوێزی گۆڕاوەوە، بۆیە وەسفەکانی ئاستی شوێنەوار لە بانگەشەی یەک سنووری پەسەندکراوی گشتی متمانەپێکراوترن.
مێژووە ناوخۆییەکان لەم ناوچەیەدا
مێژووی هەرێمی لە هەر نیشتەجێگەیەک شێوەی جیاواز وەردەگرێت. ئەم ناساندنانە دامەزراوە ناوخۆییەکان، تۆمارەکانی زمان و سنوورەکانی سەرچاوە جیا دەکەنەوە.
- Hah — گوندێک لە Tur Abdin بە نموونەی ناوازەی تەلارسازیی کڵێسای سریانی.