شاری زیندوو
Arbela / Erbil
شارێکی باکووری Mesopotamia کە بەردەوام گرنگ بووە و ناوەندی پەرستنی خوداوەندی Ishtar ـی Arbela ـە.
- ناوەکانی تر
- Urbilum; Arbail; Erbil
- شوێنی ئێستا
- هەرێمی کوردستان، عێراق
- کۆئۆردیناتی ئاماژە
- 36.191, 44.009
جوگرافیای کۆن و مێژوویی
Arbela لە ماوە درێژەکاندا لە سەرچاوە میخییەکان دەردەکەوێت و لە ژێر پاشایانی ئاشووریی نوێدا ناوەندێکی گەورەی ئایینی بوو. زۆرێک لە نیشتەجێبوونی کۆن لە ژێر شارە زیندووەکەدا نێژراوە، کە هەڵکۆڵین بە بەراورد لەگەڵ گردە بەجێهێڵراوەکان سنووردار دەکات.
شوێنەکە ئەمڕۆ
هەولێری ئێستا پایتەختی هەرێمی کوردستانی عێراقە. دانیشتووان و ڕۆڵی سیاسیی ئێستای نابێت بەبێ گۆڕان بەسەر سەردەمە کۆنەکاندا بسەپێنرێن.
چینەکانی مێژوو
Arbela زۆر پێش و دوای ئیمپراتۆریی ئاشووریی نوێ لە تۆمارەکانی میزۆپۆتامیا دەردەکەوێت. لە ژێر پاشایانی دواتری ئاشووردا بەتایبەتی بە Ishtar of Arbela پەیوەست بوو، کە پەرستن و نەریتە پێشبینییەکانی گرنگیی گەورەی سیاسییان هەبوو. شارەکە هەروەها لەسەر ڕێگەکانی بەستەری دەشتەکانی دیجلە بە زاگڕۆس دانیشتبوو، کە یارمەتی ڕوونکردنەوەی گرنگیی هەرێمیی بەردەوامی دەدات.
خەڵک، دامەزراوەکان و ژیانی ڕۆژانە
دەقە شاهانەکان سەردان، پێشکەشکراوەکان و پەیامی ئیلاهی وەسف دەکەن، بەڵام دانیشتووانی شارەکە زۆر کەسی دەرەوەی تۆڕەکانی پەرستگا و دەرباری دەگرتەوە کە لە نووسیندا دیارن. دوای فەرمانڕەوایی ئاشوور، Arbela لە ژێر ئیمپراتۆرییە یەک لە دوای یەکەکاندا گرنگ مایەوە. قەڵا و شاری دەوروبەری هەولێری ئێستا هەستێکی بەهێزی بەردەوامی دەپارێزن، هەرچەند بەردەوامی نیشتەجێبوون هەمان شت نییە کە دانیشتووان، زمان یان ناسنامەی سیاسیی نەگۆڕ.
شوێنەوارناسی و پرسیارە کراوەکان
زۆرێک لە Arbelaـی کۆن لە ژێر شارێکی زیندوودایە، کە هەڵکۆڵینی گەورە سنووردار دەکات و تۆماری نووسراو بە شێوەیەکی نائاسایی گرنگ دەکات. شوێن و شێوەی وردی پەرستگای گەورەی Ishtar هێشتا نادڵنیایە. شوێنەوارناسی دەبێت لەگەڵ پاراستنی شار، دانیشتووانی ناوخۆ و چینە مێژووییەکانی دواتر کار بکات، لەبری ئەوەی بە بەربەستی ڕابردوویەکی تەنها ئاشوورییان دابنێت.