ژیانێک کە لە نێوان دوو شاردا دابەش بووە
تارام-کوبی لە شاری ئاسۆر دەژیا لە کاتێکدا ئینایا هاوسەرەکەی لە کانێش و بنکە بازرگانییەکانی دیکەی ئەنادۆڵ کاروباری بازرگانی بەڕێوەدەبرد. ئیمدی-ئیلومی برای ئەویش لەو تۆڕە بازرگانییەدا کار دەکات. ئەو نامانەی لە ماڵەکانیان وەرگیراون، ئەو ئاڵوگۆڕانە دەپارێزن کە خێزانەکەیان بە پەیوەندییەوە دەهێشتەوە. جوگرافیا گرنگە: ئەو کەسەی لە ئەنادۆڵ کاروبارەکان ڕێکدەخات و ئەو کەسەی لە ئاسۆر دابینکردنی منداڵەکان، هەمان تێچوون و دواکەوتن و کەمیییان بەسەردا نەهاتووە، تەنانەت کاتێک خۆشگوزەرانییان بەندە بە هەمان مامەڵەکانەوە.[1][2]
منداڵان پەیوەندییان بەو تۆڕەوە کرد
داڕشتنەوەی مێژوویی زانکۆی هامبۆرگ بەدوای کوڕەکانی ئەو دوو هاوسەرەدا دەگەڕێت بۆ ناو کاروباری باوکیان: ئەوان کاڵایان دەگواستەوە، لە پۆستەکانی ئەنادۆڵ نیشتەجێ بوون و وەک بریکار مامەڵەیان دەکرد. کچەکان پێش ئەوەی بە هاوسەرگیری لە ماڵەوە بچنە دەرەوە یارمەتی دایکیان دەدا لە دروستکردنی قوماش. ئەمە کارێکی خێزانیی بوو کە تێیدا تەمەن و هاوسەرگیری و جووڵە گۆڕا کە کێ ئامادە بوو لە ماڵەوە کار بکات. بەرپرسیارێتی تارام-کوبی لەناو نەچوو کاتێک کە منداڵان لە دەرەوەی وڵات لە ڕووی بازرگانییەوە سوودیان هەبوو؛ ڕۆشتنەکان دەتوانێت گۆشەگیرییەکەی لە ئاسۆر زیاد بکات.[1]
گلەیییەک لە ماڵێکی چۆڵ
نامەیەکی زۆرەملێ پێشنیاری ئینایا ڕەتدەکاتەوە کە دەتوانرێت زێڕینگەریی بفرۆشرێت بۆ کڕینی خۆراک. تارام-کوبی دەڵێت ناتوانێت ئەو کەلوپەلە بەنرخانە بدۆزێتەوە و لە کاتی کەمیی دانەوێڵەدا پێویستی بە پارەیە بۆ دانەوێڵە. لەبری ئەوەی وەرگێڕانێکی درێژ بەرهەمبهێنرێتەوە، دەتوانرێت پرسی ناوەندی بە ڕوونی باس بکرێت: ئەو کاڵایانەی کە ڕەوانەی دەرەوە دەکران، خۆکارانە پارەی کاشیان بەرهەم نەدەهێنا کاتێک ماڵەکە پێویستی پێی بوو. ئاڵوگۆڕەکە ناکۆکییەک لەسەر سەرچاوە و چاوەڕوانییەکان ئاشکرا دەکات، نەک تەنها پەیامێکی سۆزداری نێوان هاوسەرە جیابووەکان.[1][3]
ئەرکە ئایینییەکان و گەڕانەوەی هیواخواز
هەروەها تارام-کوبی و خوشکەکەی شیمات-ئەسور ئامۆژگاری براکەیان کرد سەبارەت بە پشتگوێخستنی ئەرکە ئاینییەکان لە پێناو قازانجدا. بانگەوازەکانی بۆ ئیننایا بانگەوازی خوداوەندەکەی و ماڵەکەی و هەروەها ئامادەکارییە کردارییەکانی بۆ هاتنی دەکرد. بۆیە ئەرکی ئایینی، وابەستەیی سۆزداری و دانوستانی ئابووری لە هەمان نامەنووسیدا ڕوودەدەن. ئەم نامانە ناتوانرێت لە کتێبی حیساباتدا کورت بکرێتەوە، بەڵام نابێت زمانی سۆزداریشیان لەو کار و پارەدانانە داببڕدرێت کە یەکگرتنەوەیان کردە مەمکین.[1][2]
لە ئەرشیفی گڵییەوە بۆ فیلمێکی دیکۆمێنتاریی مۆدێرن
میشێل و سینەماکار ڤانێسا توبیانا-برون ئەم نامەنووسییەیان بۆ فیلمێکی دیکۆمێنتاریی مۆدێرن سەبارەت بە تارام-کوبی بەکارهێناوە. فیلمەکە لێکدانەوەی بەڵگە کۆنەکانی دەستکاریکراوە، نەک گرتە ڤیدیۆییەکانی شایەتحاڵە تازە دۆزراوەکانی ژیانی. CNRS ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن ئەو لووحە دۆزراوانە ڕێگە بە مێژووی ئینتیمی دەدەن کە بە دەگمەن لە شوێنەوارە شاهانەییەکان دەبینرێن. خوێندنەوەی بەرپرسیارانە لە چیرۆکە بنیات نراوەکەوە دەگەڕێتەوە بۆ نامە ناسراوەکان، جیاکردنەوەی ئەوەی خێزانەکە وتوویەتی لەوەی کە مۆنتاژکار یان سینەماکارێک بۆ بەستنەوەی پارچە ماوەکان دابینی دەکات.[2][3]
دۆسیەی زانستی ئاماژەی چاپی وەک BIN 4 91 و CCT 3 23b لەخۆدەگرێت. ئەو ناسێنەرانە بۆ پشتڕاستکردنەوە بەسوودترن لە لێدوانێکی گشتی کە ژنانی کۆن نامەیان نووسیوە: ڕێگە دەدەن پەیامەکانی تارام-کوبی لە نامەنووسی ژنانی دیکە و لە گێڕانەوەیەکی مۆدێرن جیا بکرێتەوە.[3]
ڕێچکەی بەڵگە
سەرچاوەکانی ئەم پڕۆفایلە
- Cécile Michel / Centre for the Study of Manuscript Cultures, University of Hamburg. Taram-Kubi, Assyrian housewife and businesswoman.
ئاوەدانکردنەوەی ئیننایا، ئیمدی-ئیلوم، منداڵان، کاری قوماش، پەیامی ئایینی و خەرجییەکانی ماڵ لەسەر بنەمای ئەرشیف.
- Sébastien Chavigner with Cécile Michel / CNRS. Ainsi parle Târam-Kûbi : mémoires d’outre-tombe d’une femme assyrienne.
چاوپێکەوتنی توێژینەوە لەسەر ئەرشیفی کولتەپە و پەیوەندی نێوان تابلێتەکان و بنیاتنانەوەی بەڵگەنامەیی.
- Cécile Michel. Les femmes et l’écrit dans les archives paléo-assyriennes.
لێکۆڵینەوەیەکی زانستی لە نامەکانی ژنان و ئاماژەکانی دۆسیە، لەوانەش نامەنووسی تارام-کوبی.