فێربوون لەنێوان دەیرەکان و پلەی ئەسقەفدا
Jacob لە Qenneshre کتێبی پیرۆز و زمانی یۆنانی خوێند و ماوەیەک لە Alexandria مایەوە. نزیکەی 684 بوو بە ئەسقەفی Edessa، بەڵام دوای ناکۆکییەک لەسەر ڕێساکانی کڵێسا دەستی لە کار کێشایەوە. لە دەیرەکان بەردەوام بوو لە فێرکردن و لە 708، ساڵی مردنی، بانگهێشتی Edessa کرایەوە. تۆماری ڕاستەوخۆی کەسەکە لە Syriaca لەدایکبوونی لە دەوروبەری 630 دادەنێت و مردنی لە Tell ʿAda تۆمار دەکات.[1][2]
پێداچوونەوە لەبری دووبارە بەرهەمهێنانەوەی سادە
Jacob بە بەکارهێنانی زیاتر لە یەک نەریتی دەقی، لەوانە بابەتی پەیوەست بە Peshitta، Septuagint و Syro-Hexapla، پێداچوونەوەی بە بەشەکانی پەیمانی کۆنی سریانی کرد. هەروەها پێداچوونەوەی بە وەرگێڕانەکانی Severus of Antioch کرد و وەڵامی نامەنێرانەکانی لەسەر لێکدانەوە و یاسای کڵێسا دایەوە. بەراوردکردنی وەشانەکان و ڕوونکردنەوەی بەشە دژوارەکان شێوازی پەیوەست بەیەکی زانست بوون.[1]
ڕێزماننووسێکی سەدەکانی ناوەڕاست زمانی سریانیی بە چی ناودەبرد؟
لێکۆڵینەوەی Margherita Farina ڕێزمانەکەی Jacob دەگرێتەوە کە تەنها بەشێکی ماوەتەوە، لەوانە پارچەکانی دەستنووسی پاککراوە و دووبارە نووسراو. وەسفەکانی زمان ناونیشانی جوگرافیی پەیوەست بە Edessa و میزۆپۆتامیا بەکار دەهێنن، لە کاتێکدا گفتوگۆکانی دەنگدانەوە گرنگی بە جیاوازییە هەرێمییەکان دەدەن. ئەو ناونیشانانە پێویستیان بە ڕوونکردنەوەی مێژوویی هەیە، نەک هاوتاکردنی یەک بە یەک لەگەڵ پۆلەکانی ئەمڕۆ.[3]
Jacob ڕێگەیەکی سودبەخش بۆ خوێندنەوەی مێژووی زمان دەدات: بپرسە نووسەرێک چۆن زاراوەیەک پێناسە دەکات، بۆ چ خوێنەرێک و لە چ چوارچێوەیەکدا. ناوێکی سەدەکانی ناوەڕاست بۆ زمان بەڵگەی جیهانی هزریی ئەو نووسەرەیە، نەک ڕێگەیەکی کورت بۆ دانانی هەمان ناسنامە بۆ هەموو قسەکەرێکی هاوچەرخ.[3]
ڕێچکەی بەڵگە
سەرچاوەکانی ئەم پڕۆفایلە
- Alison G. Salvesen. Yaʿqub of Edessa.
پیشە، پێداچوونەوەی کتێبی پیرۆز و بەرهەمە ئەدەبییە ماوەکان.
- سەرنووسەرانی Syriaca.org. Jacob of Edessa — person 113.
ناوەکان، لەدایکبوونی نزیکەیی، مردن و شوێنە پەیوەستەکان؛ تۆماری کەسەکە بە ڕەشنووس نیشان کراوە.
- Margherita Farina. What is Syriac and what is Aramaic according to Syriac grammarians?.
شیکردنەوەی زانستیی ڕەسەنی دەقە ڕێزمانییەکان و گۆڕانی زاراوەکانی زمان.