Sargon II

خاڵە بەرواردارەکانی وەرچەرخان

722 BCE

بەدەستگرتنی تەخت دوای مردنی Shalmaneser V؛ 721 ناونیشانی یەکەم ساڵی تەواوی فەرمانڕەواییە.

714 BCE

هێرش دژی Urartu و گرتنی Muṣaṣir.

706 BCE

کردنەوەی Dur-Šarrukin و گواستنەوەی دەربار.

705 BCE

لە هێرشێکی سەربازیدا کوژرا؛ Sennacherib بوو بە جێنشینی.

بەدەستگرتنی تەخت و یەکەم ساڵی تەواوی فەرمانڕەوایی، لە شوێنی پەیوەندیداردا بە جیا دەنووسرێن. ناونیشانێکی پێش زایین دەتوانێت بەشەکانی دوو ساڵی یولیانی لەخۆ بگرێت.

کڕۆنۆلۆژیا لەگەڵ بەڵگەکە بەراورد بکە

چۆنیەتیی مردنی Shalmaneser V نادیارە. Grant Frame گواستنەوەیەک وەسف دەکات کە ئەگەری زۆرە ئاشتییانە نەبووبێت، بەڵام ئەمە ئەوە ناسەلمێنێت کە Sargon پاشای پێش خۆی کوشتووە. نابێت بە پشتبەستن بە گێڕانەوەیەکی سەرنجڕاکێش یان وەرگێڕانە ئاشناکەی ناوی شاهانە بڕیار لەسەر پەیوەندییە خێزانییەکان و ڕەوایی سیاسی بدرێت.

Šarru-ukīn لە توێژینەوەی پسپۆڕانەدا لەگەڵ لێکدانەوەکانی دیکە باس دەکرێت. وەرگێڕانە باوەکەی «پاشای ڕاستەقینە» یان «پاشای ڕەوا» تەنها ئەگەری بێناکۆکی نییە، و ناوەکە بە تەنها لاساییکردنەوەی بەئەنقەستی Sargon of Akkad ناسەلمێنێت. زیاتر لە هەزار ساڵ جیاوازی لە نێوان هەردوو پاشاکە هەبوو.

کردنەوەی پایتەختە نوێیەکە لە 706 دوای بەرنامەیەکی گەورەی بیناسازیی پلانکراو هات. مردنی Sargon لە ساڵی دواتر داهاتووی سیاسیی گۆڕی. هەر نیشتەجێگەیەکی ڕاستەقینە و ناوچەیەکی بەڕێوەبردن مایەوە، تەنانەت کاتێک دەرباری سەرەکی بۆ Nineveh گواسترایەوە؛ نیشتەجێبوونی کورتی شاهانە هەمان شتی شاری یەکسەر چۆڵبوو نییە.

ڕووداوە سەرەکییەکان

• دوای بەدەستگرتنێکی جێی ناکۆکیی تەخت، فەرمانڕەوایی پتەو کرد
• Urartuی تێکشکاند و لە سەرتاسەری سنووری ئیمپراتۆری هێرشی کرد
• لە هێرشێکی سەربازی لە Anatolia مرد

بیناسازی و پیشاندانی شاهانە

Dur-Sharrukinی دامەزراند، پایتەختێکی پلانکراوی شوورادار لەگەڵ کۆشک، پەرستگا و lamassuی زەبەلاح؛ دوای مردنی ئەو زۆربەی وەک نیشتەجێگەی شاهانە بەجێهێڵرا.

گرنگیی مێژوویی

فەرمانڕەواییەکەی فەتحی پڕئامانجی بە ئەزموونێکی بە تایبەتی ڕوون لە دروستکردنی پایتەختێکی ئیمپراتۆری لە بنەڕەتەوە یەکخست.

فەرمانڕەوایی لە چوارچێوەدا

Sargon II دوای Shalmaneser V لە بارودۆخێکدا گەیشتە تەخت کە هێشتا جێی ناکۆکییە. لێکدانەوەی ناوی شاهانەی جێی گفتوگۆیە؛ بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەڵبژاردنی ناوی تەخت یان دەستبەسەرداگرتنی ناڕەوای تەخت ناسەلمێنێت. یاخیبوونە سەرەتاییەکان و ملمڵانێکانی سەرتاسەری Babylonia، Levant، Anatolia و Zagros پێویستییان بەوە هەبوو کە بنەماڵە نوێیەکە هەم بە هێز و هەم بە بەرنامەیەکی چڕی پیشاندانی شاهانە دەسەڵات دابمەزرێنێت.

فەرمانڕەوایی لە دەرەوەی ناونیشانی سەرەکی

هێرشەکان سنووری باکووریان دژی Urartu بەهێز کرد، کاریگەریی ئاشوورییان لە ڕۆژئاوای Iran فراوان کرد و ڕووبەڕووی دژایەتیی دووبارە لە Babylonia بوونەوە. پایتەختە نوێیەکەی Sargon، Dur-Sharrukin، کۆشک، پەرستگا، نیشتەجێگە و شوێنی کارگێڕیی لەناو سنوورێکی بە وردی پلانکراودا کۆکردەوە. بیناکردنی خەڵک و کەرەستەی لە سەرتاسەری ئیمپراتۆری کۆکردەوە، و پایتەختەکەی کردە نموونەی ئەو جیهانەی پاشا بانگەشەی فەرمانڕەوایەتیی دەکرد.

بەڵگە و لێکدانەوە

نامەکانی کاربەدەستان ساڵنامە فەرمییەکان تەواو دەکەن و نادڵنیایی، دابینکردن و گفتوگۆ پیشان دەدەن کە گێڕانەوەکانی سەرکەوتن دەیانشارنەوە. Sargon لە هێرشێکی سەربازی لە Anatolia لە 705 BCE مرد، و وا دیارە تەرمەکەی نەدۆزرایەوە. ڕووداوەکە لە ڕووی خوداناسییەوە دەرباری نیگەران کرد. Sennacherib نیشتەجێگەی شاهانەی بۆ Nineveh گواستەوە، و Dur-Sharrukin بە پایتەختێکی نائاسایی بەڵام کورتخایەن بەجێهێشت، نەک بە بینایەکی چۆڵ و بەجێهێڵراو.